Šta su frazalni glagoli
Frazalni glagol (phrasal verb) čine glagol i jedna ili dve partikule, najčešće reči poput up, off, on, out, in, over. Partikula često potpuno menja značenje. Give znači „dati”, a give up „odustati”. Look znači „gledati”, a look after „brinuti se o nekome”.
Neki frazalni glagoli su bukvalni: sit down razumete odmah. Drugi su idiomatski i treba ih učiti kao nove reči, na primer put up with, „trpeti”. Zato ih vredi učiti kao posebne jedinice vokabulara.
Često postoji i jedna reč sa sličnim značenjem, ali zvaničnija: put off i postpone, find out i discover. Zato su frazalni glagoli česti u razgovoru i porukama, dok je u formalnom pisanju jednorečni oblik obično bolji izbor.
Kako se razdvajaju frazalni glagoli
Najviše grešaka nastaje oko toga gde ide objekat. Pomaže ako glagole podelite u četiri grupe.
| Tip | Primer | Pravilo |
|---|---|---|
| Razdvojivi | Turn off the light. / Turn the light off. | imenica može i između i posle partikule |
| Razdvojivi sa zamenicom | Turn it off. | zamenica ide između glagola i partikule; Turn off it je greška |
| Nerazdvojivi | Look after the children. / Look after them. | objekat uvek ide posle partikule |
| Bez objekta | I get up at seven. The car broke down. | objekta nema, pa nema ni razdvajanja |
| Sa tri dela | I can't put up with this noise. | uobičajeno se ne razdvajaju |
Zlatno pravilo: kada je objekat zamenica (it, them, him, her), kod razdvojivih glagola ona uvek ide u sredinu: pick it up, take them off, call her back.
Rečnici obično prikazuju tip glagola. Ako vidite zapis look something up, glagol je razdvojiv, a zapis look after somebody znači da objekat dolazi na kraj.
Frazalni glagoli sa get
Glagol get je jedan od najplodnijih, pa i najzbunjujućih. Ove kombinacije ćete sretati svakog dana.
| Glagol | Značenje | Primer |
|---|---|---|
| get up | ustati | I get up early on weekdays. |
| get on / get off | ući u / izaći iz prevoza | We got off the bus at the last stop. |
| get along with | slagati se sa nekim | She gets along with her colleagues. |
| get over | preboleti, oporaviti se | It took him weeks to get over the flu. |
| get back | vratiti se | What time did you get back? |
| get through | izdržati, proći kroz nešto teško | We got through a difficult year. |
| get by | snaći se sa malo sredstava ili znanja | I can get by in Spanish. |
| get away with | proći nekažnjeno | He got away with cheating. |
Frazalni glagoli sa take
Take off dobro pokazuje da jedan frazalni glagol može da ima više značenja, pa ga učite uz primer, a ne kao jedan prevod. Dodatnu praksu nudi vežba sa glagolom take.
| Glagol | Značenje | Primer |
|---|---|---|
| take off | poleteti; skinuti (odeću) | The plane took off on time. Take off your shoes. |
| take up | početi hobi; zauzeti prostor ili vreme | She took up yoga last year. |
| take after | ličiti na člana porodice | He takes after his father. |
| take over | preuzeti kontrolu | A new manager took over in May. |
| take on | prihvatiti posao; zaposliti | I can't take on more work. |
| take back | vratiti u prodavnicu; povući reč | I took the shirt back. I take it back. |
| take out | izvaditi; izvesti nekoga | He took her out to dinner. |
Frazalni glagoli sa look
| Glagol | Značenje | Primer |
|---|---|---|
| look for | tražiti | I'm looking for my keys. |
| look after | brinuti se o | Who looks after your dog? |
| look up | potražiti podatak | Look it up in a dictionary. |
| look forward to | radovati se nečemu | I look forward to meeting you. |
| look into | ispitati | The police are looking into the case. |
| look through | pregledati, prelistati | I looked through my notes. |
| look up to | ugledati se na nekoga | She looks up to her teacher. |
| look out | pazi, čuvaj se | Look out! There's a car coming. |
Obratite pažnju na look forward to: posle to dolazi imenica ili glagol sa nastavkom -ing, a ne infinitiv. Dakle I look forward to seeing you, a ne to see you.
Frazalni glagoli sa put
| Glagol | Značenje | Primer |
|---|---|---|
| put on | obući; uključiti | Put on a coat, it's cold. |
| put off | odložiti | Don't put it off until Monday. |
| put away | skloniti na svoje mesto | Put your toys away. |
| put out | ugasiti (vatru, cigaretu) | They put out the fire. |
| put up with | trpeti | I won't put up with this. |
| put down | spustiti | Put the bag down here. |
Veći spisak sa objašnjenjima na engleskom nalazi se u pregledu Common Phrasal Verbs.
Kako da naučite frazalne glagole
Duga lista bez konteksta se brzo zaboravi. Bolje je da svake nedelje savladate manji broj i da ih odmah koristite.
- Izaberite 5–7 glagola nedeljno, a ne ceo spisak.
- Grupišite ih po temi (putovanje, posao, zdravlje), jer se tako lakše pamte nego po glagolu.
- Zapišite celu rečenicu, sa objektom i prevodom, a ne samo reč.
- Napravite svoje primere iz sopstvenog života.
- Ponavljajte u razmacima, posle jednog dana, jedne nedelje i jednog meseca.
- Tražite ih u serijama i pesmama i beležite nove primere.
Česte greške
- Pick up it umesto pick it up.
- I look forward to see you umesto to seeing you.
- Dodavanje objekta glagolu koji ga nema: The car broke down it.
- Pogrešna partikula: look after nije isto što i look for.
- Zanemarivanje vremena: menja se samo glagol, pa je took off a ne take offed. Prošli oblik je isti kao kod osnovnog glagola.
Frazalni glagoli: vežba sa rešenjima
Dopunite rečenice odgovarajućim frazalnim glagolom u pravilnom obliku. Izbor: get over, take after, look up, put off, get along with, take up, look after, put up with.
- She really ______ her mother; they have the same smile.
- I don't know this word. I'll ______ it ______.
- We had to ______ the meeting ______ until Friday.
- Who will ______ the cat while you're away?
- It took me a month to ______ the cold.
- I can't ______ this noise any longer!
- Do you ______ your neighbours?
- Last year he ______ photography as a hobby.
Rešenja: 1. takes after; 2. look it up; 3. put the meeting off; 4. look after; 5. get over; 6. put up with; 7. get along with; 8. took up.
Šta da zapamtite
Frazalne glagole učite kao nove reči, u rečenici i sa objektom. Proverite u rečniku da li se glagol razdvaja, a zamenicu kod razdvojivih uvek stavite u sredinu. Uz nekoliko novih glagola nedeljno, tabele iz ovog teksta postaće deo vašeg aktivnog vokabulara.
